Dünya’nın iklimi her zaman değişti. Bugün iklim değişikliği olarak tanımladığımız süreç, insanlığın varlığından çok daha eski. Tarih boyunca buzul çağları yaşandı, buzullar ilerledi ve geri çekildi, deniz seviyeleri yükseldi, kıtaların iklimleri değişti. Volkanik patlamalar, Güneş’teki değişimler ve Dünya’nın yörüngesindeki hareketler bu değişimlerde etkili oldu. Yani iklim değişikliği insanlığın keşfettiği yeni bir olgu değil; gezegenimizin doğal tarihinin bir parçası.

Ancak bugün yaşananları geçmişteki iklim değişimleriyle aynı kefeye koymak da bilimsel açıdan doğru olmaz. Çünkü günümüzdeki ısınmanın hızı ve küresel ölçekteki yaygınlığı geçmiş dönemlerden ayrılıyor. Bilimsel araştırmalar, özellikle Sanayi Devrimi sonrasında fosil yakıt tüketimi, ormansızlaşma ve endüstriyel faaliyetlerin atmosferdeki sera gazlarını artırdığını ve bugünkü ısınmanın temel nedeninin insan faaliyetleri olduğunu ortaya koyuyor.

Buraya kadar bilimsel veriler oldukça açık. Fakat benim asıl üzerinde durmak istediğim konu, iklim değişikliğinin varlığından çok daha geniş bir tartışmayı içeriyor: İklim krizi üzerinden şekillenen küresel politikalar ve ekonomik çıkarlar.

Antalya’da düzenlenen iklim zirvesi de bu açıdan önemli bir fırsat. Dünyanın dört bir yanından ülkeler, yöneticiler ve karar vericiler iklimin geleceğini konuşmak üzere bir araya geliyor. Peki, gerçekten yalnızca dünyayı kurtarmak için mi aynı masadalar?

Engellilerin İlk Hocası Rıfat Atamer Hayatını Kaybetti…
Engellilerin İlk Hocası Rıfat Atamer Hayatını Kaybetti…
İçeriği Görüntüle

İklim politikaları gerçekten doğayı korumayı mı hedefliyor, yoksa yeni bir ekonomik düzenin kapısını mı aralıyor?

Büyük sanayi ülkeleri, yüzyıllardır süren sanayileşme süreçlerinde atmosfere bıraktıkları karbonun sorumluluğunu ne ölçüde üstleniyor? Bugün gelişmekte olan ülkelerden istenen çevresel fedakârlıklarla geçmişte dünyanın kaynaklarını yoğun biçimde tüketmiş ülkelerin sorumlulukları aynı mı?

Yeşil enerjiye geçiş, karbon salımını azaltma ve sürdürülebilir üretim elbette önemli hedefler. Ancak bu dönüşümün ekonomik bedelini kim ödeyecek? Yeni enerji teknolojilerinin, ham madde kaynaklarının ve karbon piyasalarının kontrolü kimlerin elinde olacak? Doğayı koruma adı altında yeni bir ekonomik rekabetin oluşması ihtimalini de göz ardı edebilir miyiz?

Bunlar iklim krizini inkâr etmek anlamına gelmiyor. Tam tersine, meselenin yalnızca çevresel boyutuyla değil, siyasi, ekonomik ve toplumsal sonuçlarıyla da ele alınması gerektiğini gösteriyor.

Çünkü iklim değişikliği gerçek olduğu kadar, iklim politikalarının da sorgulanmaya ihtiyacı var. Bir konunun bilimsel gerçekliğini kabul etmek, o konu üzerinden üretilen her politikayı sorgusuz sualsiz kabul etmemizi gerektirmiyor.

Asıl mesele şu: Dünya ısınıyor olabilir; ancak insanlık bu ısınmayı durdurmak için gerçekten ortak bir sorumluluk mu üstleniyor, yoksa ortaya çıkan krizi yeni güç mücadelelerinin ve ekonomik kazançların aracı hâline mi getiriyor?

Doğayı korumak adına yapılan toplantılarda milyarlarca dolarlık anlaşmalar konuşulurken, bir ağacın kesilmesini önleyemeyen, bir nehrin kirletilmesine engel olamayan, toprağını kaybeden insanların sesi ne kadar duyuluyor?

Belki de artık iklim zirvelerinin başarısını katılımcı ülkelerin sayısıyla, imzalanan belgelerle veya verilen vaatlerle ölçmekten vazgeçmeliyiz. Başarıyı, gerçekten korunan ormanlarla, temiz kalan sularla, kurtarılan doğal yaşam alanlarıyla ve gelecek nesillere bırakılan yaşanabilir bir dünyayla ölçmeliyiz.

Çünkü asıl mesele yalnızca dünyanın ısınmasıyla birlikte ; insanlığın, kendi yarattığı sorunları bile çıkarlarından bağımsız değerlendiremeyecek kadar güç ve kazanç tutkunu hâle gelmesidir. Dünya belki de ilk kez bu kadar çok korunmaktan söz edilirken bu kadar çok tüketiliyor.

Haftaya görüşmek dileğiyle hoşçakalın.